Crna Gora
Vojska Crne Gore

Vježba "Combined Endeavor 2011" ("Združeni napor 2011") realizovana je od 06. do 22. septembra 2011. godine u američkoj vojnoj bazi Grafenwoehr (Grafenvir), Njemačka, na kojoj je učestvovalo oko 1.200 lica iz 40 NATO/PzM zemalja i 2 organizacije (NATO i MNE NE - Multinational North East Brigade).

Pored Grafenwoehra, vježba je održana na 2 pomoćna sajta u Slovačkoj i Litvaniji ("National Remote Site"), što zajedno sa jedinicama zaduženim za logističku podršku vježbe daje cifru od 1.500 lica, koja su direktno i indirektno učestvovala na vježbi. Počev od 1995. godine, vježba se održava jednom godišnje pod patronatom Komande američkih snaga za Evropu (USEUCOM). Osam pripadnika Vojske Crne Gore, u četvrtom uzastopnom učešću na vježbi, ostvarilo je više nego zapažene rezultate u svim oblastima u kojima su učestvovali.

Vježba "Combined Endeavor 2011" predstavlja značajnu prekretnicu u istoriji vježbe, jer je po prvi put fokus dat na operativni scenario vježbe u okviru kojeg je provjeravana podrška komunikacijskih uređaja i sistema u realnom vremenu sistemima komandovanja i kontrole (C2 Systems). U skladu sa scenarijom vježbe sve zemlje učesnice vježbe podijeljene su u "Regionalne grupe - Mission Networks" (MSN), koje su formirane u skladu sa trenutnom situacijom i rasporedom snaga u misiji "ISAF". Komunikacija sa pretpostavljenom komandom, u skladu sa scenarijom (aktivnosti po MEL listi i izvještavanje IER – Information Exchange Requirements), realizovana je korištenjem korisničkih servisa (User Services), kao što su E-mail, Chat, VoIP telefonija i VTC.

Funkcionalno testiranje uređaja i sistema komunikacija, koje je do imalo prioritet na vježbi, realizovalo se paralelno sa scenarijom i po posebnom test planu. Ovo testiranje i dalje ima i imaće krucijalni značaj za skoro sve zemlje učesnice vježbe, uključujući i Vojsku Crne Gore, jer se samo na taj način može provjeriti interoperabilnost uređaja i sistema. Takođe, samo interoperabilni i provjereni uređaji i sistemi mogu se koristiti u operativnom scenariju vježbe. Pripadnici Vojske Crne Gore realizovali su 32 funkcionalna testa, što predstavlja povećanje od oko 68% u odnosu na vježbu „Combined Endeavor 2010". Svi testovi su bili 100% uspješni, a oblasti realizacije testova bile su informatika - mrežni i korisnički servisi 23 testa (DTS, FTP, Web servis, Web servis secure, CS Messaging informal i CS Messaging informal secure), IP telefonija (VoIP) - 1 test (ovaj test nije bio planiran da se realizuje na ovoj vježbi, ali u toku vježbe u saradnji sa delegacijom Vojske Slovenije pripadnici VCG stekli su potrebna znanja, vještine i naučili operativne procedure za realizaciju ove vrste testova), radio uredjaji (SCR - Single Channel Radio) - 5 testova i operativni scenario vježbe - 3 funkcionalna testa.

Testirani su novi server i CISCO ruter i taktički ručni VHF radio uređaj "Kongsberg". Konfigurisani su DNS, FTP, Web i Mail server. Prilikom realizacije svih testova potvrđena je interoperabilnost opreme koju koristi VCG sa opremom drugih zemalja, a pripadnici delegacije VCG pokazali su odlicno poznavanje nove opreme, kao i poznavanje standradnih operativnih procedura i postupaka za realizaciju planiranih testova, što u suštini znači poznavanje procedura za uspostavu, održavanje i korišćenje imajućih sistema komunikacija u skaldu sa NATO standardima.

Na vježbi "Combined Endeavor 2011" realizovano je dosta drugih pratećih sadržaja na kojima su učestvovali pripadnici VCG, po sljedećem:

- Kurs za rukovanje i održavanje "Harris" radio uređaja, na kojem su učestvovala 2 pripadnika Vojske Crne Gore, koji su stekli važna znanja u korišćenju i osnovnom održavanju najsavremenijih taktičkih HF, VHF i Multiband radio uređaja, kojima će se uskoro opremiti i jedinice VCG, i

- Vježbe "Cyber Endeavor 2011" i "Phoenix Endeavor 2011", na kojima je učestvovao po jedan pripadnik.U toku vježbe realizovan je Dan visokih zvanica (DV Day), na kojem je domaćin bio general George Brundidge, šef J-6 Komande američkih snaga za Evropu (USEUCOM), a na događaju su učestvovali načelnici J-6 svih zemalja učesnica vježbe. Vojsku Crne Gore predstavljali su pukovnik Zoran Bošković, vojni ataše Crne Gore u Njemačkoj i potpukovnik Veseljko Mandić iz Sektora za razvoj i zaštitu informaciono komunikacionih sistema Ministarstva odbrane, koji su se upoznali sa realizacijom vježbe, rezultatima i benefitima učešća VCG na vježbi. Tokom DV Day sajt VCG obišli su mnogi visoki i značajni gosti iz drugih delegacija, od kojih ističemo posjete general potpukovnika Franka Gorenca, komandanta 3. vazduhoplovne baze SAD u Ramsteinu, generala George Brundidge, Šefa J-6 USEUCOM i kontra admirala Robin Braun, zamjenika direktora za evropsko planiranje i operacije USEUCOM. General Brundidge istakao je da je učešće pripadnika VCG na vježbi „Combined Endeavor" veoma značajno za uspjeh cijele vježbe.